Stajyer Psikolog Olmak (!)

Psikoloji öğrencileri için staj yapmak, mesleğe dair pratik deneyim kazanmanın en önemli yollarından biri. Psikoloji, terapi odasında bir psikolog olarak danışanla birebir çalışmadan pratik yapmanın zor olduğu bir alandır. Bu nedenle, öğrencilik döneminde çeşitli stajlar yapmak ve bu süreçleri verimli değerlendirmek, mesleki tecrübe edinmenin en iyi yollarından biridir. Stajyer psikolog olmak meselesine gelince; psikoloji mezunu “stajyer psikolog” arkadaşlarımızla da konuşmak, dertleşmek isteriz. Ama ondan önce gelin biraz stajyer psikolog kavramı üzerine konuşalım.

Bu konuda sizin de söyleyecekleriniz varsa, yorumlarda konuşalım!

Ayrıca İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılarımız;

• Nöropsikoloji & Nöropsikolog Rehberi
• Siyaset Psikolojisi & Siyasal Psikolog Rehberi
• PsikolojiPark: Psikoloji ve Psikoterapiye Dair Her Şey
• Türkiye Psikolog Maaşları – 2025
• Spor Psikolojisi Nedir? Nasıl Spor Psikoloğu Olunur?    
  

Stajyer Psikolog Kimdir?

Her şeyden önce şunu net bir şekilde belirtmek gerekir ki psikoloji lisans eğitimini tamamlayan herkes “Psikolog” ünvanını alır. Bu, akademik bir yeterliliktir ve bir kişinin dört yıllık lisans eğitimini başarıyla tamamlamasıyla kazanılır.

“Stajyer psikolog” ifadesi sıkça karşımıza çıkan bir kavram olsa da aslında yasal ya da resmi bir unvan değildir. Buna rağmen birçok psikoloji kliniği veya danışmanlık merkezi, özellikle öğrenciler ya da yeni mezunlara yönelik stajyer psikolog başlığıyla ilanlar açmakta ve onları bu unvanla konumlandırmaktadır. Ancak bu durum, hem mesleki etik açısından sorunludur hem de yanıltıcıdır.

Psikologlar için, avukatlık mesleğinde olduğu gibi yasal bir stajyerlik zorunluluğu bulunmamaktadır.

Çünkü stajyer psikolog diye resmi bir kadro veya tanım bulunmamaktadır. Bu ilanlar çoğu zaman ücretsiz çalışma, ağır iş yükü ve yetersiz süpervizyon gibi koşulları da beraberinde getirmekte; genç meslektaşların iyi niyetle başladığı bu süreçler, kimi zaman suistimale açık hale gelmektedir. Bu nedenle bu tür ilanlara ve iş tanımlarına temkinli yaklaşmak, sürecin gerçekten öğretici ve etik sınırlar içinde kalıp kalmadığını sorgulamak büyük önem taşır.

Stajyer Psikolog İş İlanları

Yeni mezun psikologlar sahada deneyim kazanmak, terapi süreçlerini gözlemlemek ve gerçek danışanlarla temas kurmak amacıyla psikoloji kliniklerine başvuruyor ancak başladıkları konumda yaptıkları şeyler farklı oluyor. Örneğin; danışan karşılama, randevu takibi, telefonla iletişim kurma, ücret alımı gibi resepsiyon görevleri, çay-kahve servisi, temizlik, dosya arşivleme ve evrak düzenleme gibi ofis içi işler, hatta kimi zaman sosyal medya içerikleri üretme, story atma, tasarım yapma gibi dijital görevler ve bütün bunların üzerine gönüllü çalışma beklentisi… Elbette dijital görevler gibi görevlerin kişiye alanla ilgili hiçbir şey katmadığı kanısında değiliz ancak 4 yıllık lisans eğitiminden mezun olmuş bir psikoloğun danışan görmek yerine bu tarz işleri için çalışıyor olması mesleki gelişimini yükselttiği söylenemez. Bu görevlerin mesleki yetkinlik gerektirmediği konusunda çoğu kişi bana katılacaktır.

Ancak yeni mezun psikologlar “Bir yerden başlamak lazım.” düşüncesiyle bu tarz işleri gönüllü olarak, hatta belirli ücret karşılığında yerine getirmek durumunda kalıyorlar. Kimi klinikler bu süreci etik bir şekilde yapılandırıp yeni mezunlara süpervizyon eşliğinde danışan izleme ve vaka tartışmaları sunarken; pek çoğu, ücretsiz iş gücü arayışını “deneyim” etiketiyle kamufle ediyor. Burada kritik nokta şu: “Bu görev gerçekten mesleki gelişime katkı sağlıyor mu, yoksa ücretsiz bir çalışan görevi olarak mı görülüyor?” sorusunun sorulması gerekir.

Ne Yapabiliriz?

Bu duruma getirilebilecek çözümleri 2 ana başlığa ayırabiliriz; 

Yeni Mezun Psikologlar Ne Yapabilir?

Yeni mezun olmuş bir psikolog mesleki gelişimine katkıda bulunmak için hemen bir kliniğe girmek yerine süpervizyon kapsamında verilen ekol eğitimleriyle, seminerlerle ve sosyal gözlem yapabileceği alanlarla kendini daha da geliştirebilir ve yetkinliğine yetkinlik katabilir. Tabiri caizse Cv’sini güçlendirerek başvurularını daha etkili hale getirir. Klinik seçme durumunda ise staj programlarını iyice incelemek, çalışmak istediği alt alanla ilgili çalışmalar yürüten yerlere başvurmak (bağımlılık, çift terapisi vs.) etkili olur. Uygun kliniği ararken şu sorular sorulabilir;

• Gerçekten psikolojik bilgiye dayalı bir gelişim planı sunar mı?
  
• Süpervizyon sağlanıyor mu?
  
• Danışan gözlemi yapma fırsatı var mı?
  
• Eğitim desteği veriliyor mu, yoksa yalnızca ofis işlerine mi yönlendiriliyor?

Psikoloji Klinikleri Neler Yapabilir?

Birçok psikoloji kliniği, yeni mezun psikologlara “stajyer” adı altında kapılarını açıyor; ancak bu stajyerliğin içeriği çoğu zaman belirsiz, plansız ve gelişimden uzak. Staj programlarını geliştirmek için gerçek bir eğitim planı oluşturmak, süpervizyon sağlamak, görev tanımını netleştirmek, etik ilkeleri gözetmek ve geri bildirim sistemi kurarak mesleğe yeni başlamış insanların yolunu aydınlatmak yapılabilecek ilk şeyler olabilir.

Herkes kendi deneyimini yaşar ve kendi çalışma stilini zamanla fark eder. Ancak, alanında uzmanlaşmış deneyim ve bilgi sahibi bir mentör olmak hem yeni mezun psikologlara hem de topluma katkı sağlayacaktır. 

Stajyer Psikolog Olmakla İlgili Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Nursena Bektaş

Kent Üniversitesi