Düşüncelerimiz, hissetme ve davranış şeklimizi büyük ölçüde etkiliyor. Mantıksız düşünceleri dinlemek ve bunlara inanmak, iletişim ve ilişki sorunlarının yanı sıra sağlıksız kararlar gibi çeşitli sorunlara yol açabiliyor. İster kişisel ister profesyonel hedeflerinize ulaşmaya çalışıyor olun, yapılan düşünce hataları konusunda farkındalık kazanmak oldukça önemli.
Genelde bilişsel çarpıtma olarak bilinen düşünme hataları rahatsız edici duygulara ve istenmeyen davranışlara katkıda bulunan mantıksız inançlardır. Hepimiz düşünce hataları yapmaya eğilimliyiz. Bu eğilim hayatımızı bazen zorlaştırabiliyor. Bu nedenle hem bu düşünce hatalarının farkına varmak hem de bunlar değiştirmek için gördüğümüz en yaygın düşünce hatalarını sıraladık. Şimdi hep birlikte en yaygın düşünme hatalarını inceleyelim: Aşırı Genellemeler Yapmak, Akıl Okuma, Kişiselleştirme, Seçici Soyutlama, Fal Bakmak.
Bu Yazıda Sizi Neler Bekliyor?
1.Aşırı Genellemeler Yapmak
Yaşadığınız olumsuz bir durumu kural haline getirerek diğer tüm her şey için genelleştirdiğinizde bu düşünce hatasını yapmış olursunuz.
Örneğin, bir iş anlaşmasını yapamadığınızda “Anlaşmaları tamamlamakta kötüyüm” diye karar verebilirsiniz. Veya bir iş arkadaşınız size kötü davranıyorsa, “Bu sektördeki insanlar hoş değil” diye düşünebilirsiniz. Örneği daha da çeşitlendirelim: İlk denemede ehliyet sınavından başarısız olduğunuzda “asla ehliyet alamayacağım” ya da “Bunlar hep beni bulur!” gibi genellemeler yaptığınızda bilin ki durum ve olayların sonucunu genelleştiriyorsunuz.
2. Akıl Okuma
Bir kişinin niyetlerini veya düşüncelerini bildiğinizi düşündüğünüzde bu hatayı yapmış oluyorsunuz. İnsanların kusurlarınıza odaklandığını varsayarsınız ve yanıtlarının sizinle hiçbir ilgisi olmasa bile birisinin size olumsuz tepki verdiğine inanıyorsunuz.
Örneğin, “Arkadaşım telefona cevap vermedi. Onu kızdırdığım için benden kaçmaya çalışıyor olmalı. ” ya da “Bana kolay gelsin dedi, o da beni seviyor”
3. Kişiselleştirme
Kişiselleştirme düşünme hatası, sorumlu olan siz olmasanız bile, kendinizi olumsuz her şeyin nedeni olarak görmek anlamına gelir. Bu genellikle utanç ve suçluluk duygularına yol açar.
Çocuğu kötü not alan bir annenin “ben kötü bir anneyim” sonucuna ulaşması kişiselleştirme düşünce hatasına iyi bir örnek olacaktır.
4. Seçici Soyutlama
Olan iyi şeyleri veya insanların söylediği olumlu şeyleri sürekli göz ardı ediyorsanız, bu düşünme hatasını yapıyorsunuz demektir.
Örneğin, bir arkadaşınız size iltifat ettiğinde bunun doğruluğuna inanmak yerine aslında iğneleme yaptığına inanıyorsanız seçici soyutlama yapmış olursunuz.
5. Fal Bakmak
Falcılık, sonuca varma kategorisine girer. Bir şeyin kötü bir şekilde sonuçlanacağına o kadar ikna oluyorsunuz ki, bunun kaçınılmaz bir sonuç olduğundan ve sonucu değiştirmek için söyleyebileceğiniz veya yapabileceğiniz hiçbir şey olmadığından emin oluyorsunuz.
Örneğin, “Bu işe başvurursam bana gülerler ve özgeçmişimi atarlar.”
Verdiğimiz örneklere ek olarak siz de bildiğiniz bilişsel çarpıtmaları örneklerle açıklayabilirsiniz. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere. 🐣
Bonus Okuma Önerisi: Öfke ile Baş Etmenin 10 Yolu
Psikologlar ve psikoloji öğrencilerinin yanı sıra birçok kişinin psikolojiye dair içeriklere ulaşabileceği eğlenceli bir psikoloji sitesi.
çok güzel bir çalışma olmuş, bunların çözümüyle ilgili de birşeyler yazabilrseniz daha güzel olur.